Табиғат тынысын күзеткен орманшы

Жарты ғұмырын орман шаруашылығына арнаған Қанат Мұқанұлы табиғатты қорғауды өмірлік міндетіне айналдырған.

Орман — табиғаттың тынысы, тіршіліктің алтын бесігі. Оның байлығын сақтау, сирек кездесетін өсімдіктер мен жануарларды қорғау, келер ұрпаққа аманат ету — үлкен жауапкершілікті талап ететін жұмыс. Бұл міндетті күнделікті еңбегіне арқау еткен жандардың бірі – осы салада 30 жылға жуық уақыт еңбек етіп келе жатқан Қанат Мұқанұлы.

Орманшының жұмысы сырт көзге табиғат аясында серуендеп жүргендей көрінуі мүмкін. Алайда оның әр күні жоспарлы бақылау, тынымсыз еңбек пен үлкен жауапкершілікке толы.

Орманның жай-күйін қадағалау, ағаш көшеттерін күтіп-баптау, өсімдіктердің сақталуын қамтамасыз ету, жабайы жануарлардың тіршілігін бақылау — осы мамандық иелерінің күнделікті міндеті.

Орманшылардың жұмыс күні қызметтік үйден басталады. Олар алдымен өздеріне бекітілген аумақтағы шаруашылықтардың тыныс-тіршілігін бақылап, алдағы жұмыстарын жоспарлайды. Одан кейін тәлімбақтарға барып, түрлі ағаштар мен өсімдіктердің көшеттерін күтіп-баптауға кіріседі. Әсіресе сирек кездесетін және ғылыми тұрғыдан маңызы бар өсімдік түрлерін сақтау ерекше ұқыптылықты қажет етеді.

Қанат Мұқанұлы қызмет ететін аумақта апорт алмасының негізі саналатын Сиверс алмасы да өседі. Бұл — табиғи мұраны сақтауда маңызы зор жабайы алма түрі. Мұнда тәжірибе ретінде егілген көшеттер де бар. Олардың өсу барысын бақылап, дұрыс жетілуіне жағдай жасау — орманшылардың маңызды жұмыстарының бірі.

Қанат Мұқанұлының айтуынша, табиғатты қорғау тек орманшыларға ғана тән міндет емес. Табиғатқа деген жанашырлық оған деген сүйіспеншіліктен басталады.

Орманшының пайымынша, жүрегінде табиғатқа деген ықыласы бар кез келген адам қоршаған ортаның қорғаушысына айнала алады.

Орманшылардың қызметіндегі тағы бір жауапты әрі қызықты бағыт — фототұзақ орнату. Бұл тәсіл арқылы мамандар жабайы жануарлардың табиғи ортадағы тіршілігін қашықтан бақылап, олардың қозғалысы мен мінез-құлқы туралы мәлімет жинайды. Әсіресе, сирек кездесетін аң-құстарды зерттеп, олардың таралу аймағын анықтауда фототұзақтың маңызы зор.

Көпшілікке суреті мен бейнесі арқылы таныс қар барысы секілді сирек жануарларды камераға түсіру де оңай шаруа емес. Ол үшін орманшылар жануарлардың жүретін жолдарын, тіршілік ету ерекшеліктерін және камера орнатуға қолайлы орындарды ескереді. Кейбір жағдайларда жануарларды белгілі бір аумаққа тарту үшін қосымша қорек орналастырылуы мүмкін. Осылайша фототұзаққа түскен бейнелер мамандарға жануарлардың тіршілігін зерттеуге мүмкіндік береді. Ал сол кадрлар арқылы қалың жұртшылық табиғаттың көзге көп көріне бермейтін ғажайып сәттеріне куә болады.

Фототұзаққа түскен әрбір жануардың бейнесі — жай ғана қызықты сурет емес. Оның артында табиғатты бақылау, зерттеу және қорғау жолындағы жүйелі жұмыс жатыр. Мұндай мәліметтер сирек кездесетін жануарларды сақтау шараларын жоспарлауға да көмектеседі.

Табиғатқа қызмет ету — бір күндік немесе бір маусымдық міндет емес. Ол төзімділікті, табандылықты және өз ісіне адалдықты талап етеді. Қанат Мұқанұлының орман саласындағы 30 жылға жуық еңбегі де осы жауапкершіліктің айқын көрінісі. Орманды қорғау, көшеттерді күтіп-баптау, жабайы жануарларды бақылау секілді күнделікті жұмыстардың әрқайсысы табиғи байлықты сақтауға қосылған үлес.

Қазан айының үшінші жексенбісі — орман шаруашылығы қызметкерлерінің кәсіби мерекесі. Биыл бұл атаулы күн 18 қазанға сәйкес келеді.