АЛМАТЫДА ДӨҢГЕЛЕК СТОЛ ӨТТІ

Бигельды Габдуллин

(Қоғамдық құндылықтар дегеніміз — ол не?)

Бүгін Алматы қаласындағы Достық үйінде «Заманауи қоғамдық құндылықтар жүйесі: басымдықтар мен даму келешегі» тақырыбында дөңгелек үстел өтті.

Іс-шараны Алматы қаласы Қоғамдық даму орталығының директоры Айдар Рахымжанұлы Есенбеков жүргізді. Жиынды Алматы қаласы әкімінің орынбасары Абзал Нүкенұлы Нүкенов ашып, құттықтау сөз сөйледі.

Дөңгелек үстелге белгілі ғалымдар, қоғам қайраткерлері, жоғары оқу орындарының басшылары мен сарапшылар қатысты. Жиын барысында Ұлы Даланың тарихи сабақтастығы, азаматтық жауапкершілік мәдениеті, «Заң мен Тәртіп» қағидаты, жастардың құндылықтық бағдары және қазіргі қоғамдағы діннің рөлі секілді маңызды мәселелер жан-жақты талқыланды.

Мен де осы өзекті тақырып аясында өз ойымды ортаға салдым.

“Құрметті әріптестер! Қадірлі қауым!

Бүгін біз қоғамның құндылықтары туралы айтып отырмыз. Бірақ ең алдымен өзімізге бір сұрақ қояйық: құндылық дегеніміз не?

Меніңше, құндылық – заңда жазылған қағида ғана емес. Құндылық – адамның күн сайынғы өмірдегі таңдауы. Ол – ешкім көрмей тұрғанда да ардан аттамау. Ол – заңнан бұрын ар-ожданның алдында жауап бере білу.

Біз Жаңа Қазақстан туралы көп айтамыз. Бірақ Жаңа Қазақстанды жаңа ғимараттар да, жаңа технологиялар да құрмайды. Жаңа Қазақстанды жаңа сана қалыптастырады. Ал жаңа сананың өзегі – адалдық, әділет және жауапкершілік.

Қазақ халқының ғасырлар бойғы рухани тірегі де осы ұғымдар болды. Төле би әділдікті ту етті. Қазыбек би ел бірлігін бәрінен жоғары қойды. Әйтеке би заңның үстемдігін қорғады. Абай адамды ар-ұятпен өлшеді. Алихан Бөкейханов: «Ұлтқа қызмет ету – білімнен емес, мінезден» деген еді. Осы бір ғана сөйлемде тұтас ұлттың тағдыры жатыр.

Абайдың «Адам бол!» деген аманаты – жай ғана өсиет емес. Ол – тұтас қоғамның темірқазығы. Өйткені адам түзелмей қоғам түзелмейді. Қоғам түзелмей мемлекет нығаймайды.

Өкінішке қарай, бүгін біз кейде материалдық жетістікті рухани байлықтан жоғары қоятын жағдайға тап болдық. Бірақ тарих бізге бір ақиқатты қайта-қайта дәлелдейді: байлығынан айырылған халық қайта байи алады, ал құндылығынан айырылған халықтың қайта көтерілуі өте қиын.

Біздің ата-бабаларымыз ұлан-ғайыр даланы тек қарудың күшімен сақтаған жоқ. Олар елді армен, бірлікпен, әділдікпен сақтап қалды. Сондықтан қазақ мемлекеттілігінің ең берік іргетасы – рухани құндылықтар.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев ұсынған «Заң мен Тәртіп» қағидаты – бүгінгі қоғам үшін аса маңызды ұстаным. Бірақ заңның үстемдігі тек мемлекеттің міндеті емес. Заңды құрметтеу – әр азаматтың ішкі мәдениетіне, күнделікті өмір салтына айналғанда ғана қоғамда шынайы тәртіп орнығады.

Мен ұзақ жылдар журналистикада еңбек еттім. Сол жолда бір ақиқатты анық түсіндім: қоғамды жалған мақтау емес, ащы болса да ақиқат алға бастырады. Өз қатесін мойындай алатын қоғам ғана өседі. Әділеттен айнымайтын мемлекет қана халықтың сеніміне ие болады.

Сондықтан бүгінгі ең үлкен құндылық – адал азамат. Өйткені адал азамат болса – әділетті қоғам қалыптасады. Әділетті қоғам болса – қуатты мемлекет орнығады.

Мемлекетті шекара қорғайды. Экономиканы еңбек көтереді. Ал ұлтты сақтайтын – оның құндылықтары. Құндылығы әлсіреген елдің ертеңі де әлсірейді. Сондықтан біз келер ұрпаққа байлықтан бұрын – адалдықты, мансаптан бұрын – жауапкершілікті, біліммен бірге – ар-ұятты аманат етуіміз керек. Сонда ғана Қазақстанның болашағы баянды болады.

Рақмет!”.