СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚҚА БАТҚАНДАР – БІЗДІҢ ҚАС ЖАУЫМЫЗ!
ЕЛІМІЗДЕ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚПЕН ҚАТАҢ КҮРЕС БАСТАЛДЫ
Бұл қатаң мәлімдеме бүгін Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қауіпсіздік Кеңесінің шұғыл отырысында «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры мен «Қазақстан темір жолы» (ҚТЖ) басшыларының сыбайлас жемқорлық дерегімен ұсталуына орай айтылды.
Яғни, еліміздегі сыбайлас жемқорлықтың деңгейі Ұлттық Қауіпсіздік мәселесіне айналды деген сөз бұл. Пара алудың көлемі бұндай биік дәрежеде талқылану тарихымызда бірінші рет болып отырған болар…
•
Саяси қаталдық пен түбегейлі бетбұрыс:
Президент «Самұрық-Қазына» мен «Қазақстан темір жолы» басшыларының шектен шыққан сыбайлас жемқорлықпен ұсталу дерегін жай ғана әкімшілік құқықбұзушылық немесе сыбайластық деңгейіндегі қателік емес, мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігіне және болашағына қатер төндіретін ішкі қауіп ретінде «біздің қас жауымыз» деп айыптады. Бұл риторика биліктің бұрынғы жұмсақ немесе сауысқаннан сақ саясатынан түбегейлі бетбұрыс жасап, қатаң күрес кезеңіне өткенін көрсетеді.
•
Қоғамдық көңіл-күй мен оянған үміт
Қоғамда ұлттық компаниялар мен квазимемлекеттік сектордың жабықтығына, қаржының тиімсіз жұмсалуына қатысты наразылық жиі айтылатын. «Самұрық-Қазынаны», жалпы квазимемлекеттік сектордың бюджетін бақылауды парламентке беру туралы біз де, «Ақ жол» партиясы бірнеше рет көтерген болатынбыз. Президенттің бұл турасын айтқан қатаң сөзі халықтың әділетсіздікке деген ашу-ызасымен үндесіп, «жоғарыдағыларға тиіспейді» деген қатып қалған стереотипті сеңді бұзуға бастаған қадам болды.
•
«Заң мен Тәртіп» қағидатын қорғау
Президент өз сөзінде бұл қылмыстарды мемлекеттің жаңа Конституциялық реформаларына және алда қарқын алатын «Халықтық құрылыс» бағдарламасына жасалған қастандық ретінде сипаттады. Яғни, жемқорлық тек қыруар халық қазынасын ұрлау ғана емес, бүкіл елдің даму жоспарын артқа тарту.
Президент мәлімдемесінде айтылғандай, тек соңғы үш жылдың ішінде, яғни 2023 және 2025 жылдар аралығында жалпы сомасы 248 миллиард теңгеден асатын 3 168 сыбайлас жемқорлық бойынша құқық бұзушылық жасалған. Оның 2 165-ін мемлекеттік қызметшілер жасаған, қалғанын квазимемлекеттік сектор қызметшілері жасаған. Ал осы жылдың он айы ішінде 751 сыбайлас жемқорлыққа қатысты құқықбұзушылық жасалған, соның 546-сын – мемлекеттік қызметшілер, ал 205-і өзге де тұлғалар, квазимемлекеттік сектор қызметшілері де бар.
«Өзіміздікі» және «Өзіміздікі емес», тіпті «бөтен» деп бөлуге мүлде жол берілмейді. Өйткені Конституцияда заң мен сот алдында бәрі тең екені анық жазылды. Біз бәріміз де осы заңға бағынуымыз керек. Жоғары лауазымға ие болу – әрқашан және әрдайым жүктелетін жоғары жауапкершілікті дұрыс түсіну деген сөз. Қоғамымызда атқаратын лауазымына, сіңірген еңбегіне не болмаса тамыр-таныстарына, соның ішінде туыстық байланыстарына қарамастан, ешкім де заңнан аттап кете алмайды. Бұл – мен үшін мызғымайтын, яғни өзгермейтін ұстаным. Соңғы кезде біз кейбір келісімдер мен шарттарды қайта қарадық. Меніңше, оларға қол қою қате шешім болған.»
Ал артта қалған Сингапурды Азия жолбарысына айналдырған тұңғыш премьер-министрі, елдегі жемқорлықты толығымен жойған реформатор, Ли Куан Ю данышпанның: «Егер сіз сыбайлас жемқорлықты жойғыңыз келсе, ең алдымен өз жақындарыңыз бен достарыңызды түрмеге отырғызуға дайын болуыңыз керек.»-деген әйгілі сөзі бәрімізге белгілі.
«Осы оқиғаның өзі жемқорлыққа қатысты құқық бұзушылықтар мемлекеттік компаниялардың ең осал тұсы, яғни, басты дерті екенін айқын көрсетіп отыр»-деді Қ.Тоқаев.
Әрине, мұндай қатаң мәлімдемелер халық арасында биліктің жемқорлықпен нақты күресіп жатқанына сенім ұялатады. Шынында да торға түскен торғайларға мән беруді қойған ел енді Самұрықтың өзі Қазынаны қарпып, асап жатып тұтқындалғанын көргенде “Заң мен тәртіп” қағидаты шынымен де бәріне бірдей, адам таңдамайды дегенге көз жеткізе бастады!
Иә, Астанадағы “Атлант” ТК ауласында аспаннан ақша жауып, шашылып жатқан 8 чемодан бума-бума долларлардың видеосы тарап кетті. 6 миллион доллар пара алу туралы сөз желіде желдей есіп жүр.
Байлықтың үстінде отырған мемлекеттің қазынасы қайда кетіп жатыр, бюджет бүйірі неге толмайды десек, мәселе тым тереңде екен ғой дейді ел…
Қаншама жылдан бері Мемлекетті, Халық қазынасын тонаудан өтіп келе жатқан “социалистік жарыс” әлі жалғасып жатқанда, айлығы шайлығына жетпей, балалардың жәрдемақысын күтіп жүрген жұртқа қандай Әділеттілік жайлы не айтуға болады?!.
— Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау және «Заң мен тәртіп» қағидатын сақтау аясында сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес жұмыстары жалғасып жатыр, — дейді Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі.
Тек баяғы 2016 жылы бір миллион доллар пара алып ұсталған «Қорғас» шекара маңы ынтымақтастығы халықаралық орталығының президенті Василий Ни секілді қылмысын мойындағаны және “шын ниетпен өкінуіне” байланысты алты айдан кейін қылмыстық жауапкершіліктен босап, құтылып кетпесе деңіз?..
Бұларды қылмысын мойындамайды және “шын ниетпен өкінбейді” деп кім айта алады?
Ал жемқорлықпен күрестің нәтижесі қандай болатыны биліктің қайраты мен ерік-жігеріне байланысты.
Барлығын уақыт көрсетеді.
Қазыбек ИСА facebook парақшасынан https://www.facebook.com/share/p/19k967mUBJ/

