Бір үзік

■ Телефон сыңғыр ете қалды. Тұтқаны көтердім.

– Жолдас Тәшенов сізді сағат 12-де қабылдамақ…

Жоғарғы Совет президиумының председателі Жұмабек Тәшеновті естігенім болмаса, көрген кісім емес.

Верховный Советке бардым. Тап мені күтіп отырғандай-ақ помощнигі ізетпен алдымнан шығып, кезексіз тіктен-тіке председательдің бөлмесіне кіргізді.

Кең кабинеттің төрінен орта бойлы тығыншықтай сары жігіт орнынан тұрып, жеңіл қадаммен алдымнан шықты.

Амандастық. «Тақтың» алдындағы столға қарама-қарсы отырдық.

– Бауке, халіңіз қалай? – деген сұрақтан сөзін бастады председатель. – Денсаулық қалай?

Мен жауап қаттым.

– Онша мақтанарлық емес… – деп бастай бергенімде, ол столдағы бір седеп түймені басты. Помощнигі жетіп келді.

– Немедленно позвоните Ерастову. Чтоб он прекрепил полковника к больнице Совета Министров…

– На Ерастова не жалуюсь…

– Если нужно, пусть его положат в больницу в правительственную палату. Идите.

Помощнигі кетті. Мен не айтарымды білместен, сасқалақтап:

– Благодарю Вас, – деппін.

– Сіз арақ ішесіз бе?

– Ішемін.

– Сізге пиво да ішуге болмайды. Темекі тартасыз ба?

– Тартамын.

– Көп тартасыз ба?

– Көп тартамын.

– Оныңызды қойыңыз. Сіз бізге өте керек адамсыз. Не істеп жүрсіз?

– Жазып жүрмін.

– Не жазып жүрсіз?

– Көрген-білгендер мен өткен-кеткендер. Менің темаларым…

– Ол өте дұрыс екен. Ол да бізге өте керек, – деп бастырмалатып сөзімді аяқтатпады.

«Е, бұ кісі асығып отыр екен ғой» деген оймен тілімді тарттым.

Председатель маған Рахымжан Қошқарбаевтың арызын көрсетті:

– Мен сізбен осы жағынан ақылдасайын деп шақырып едім…

Қағазды оқып шыққан соң:

– Его личное заявление не служит основанием, – дедім.

– Қазақшалап сөйлеңіз.

– Архивтан дәлелдейтұғын материалдар керек. Оларсыз киліксеңіз, ұялып қалуыңыз мүмкін.

– Мұныңыз өте дұрыс ақыл. Оны қалай табамыз?

– Іздеу керек.

– Сіз іздесеңіз қайтер еді?

– Іздейін.

– Қаражатты мен бергізейін.

– Жоқ. Мен қаражат алмаймын.

– Мұныңыз не?

– Таба алмасам ше?..

– Жоқ. Сіз табасыз. Сіз таппағанда, кім таппақ оны?

– Мен іздестірейін. Тапсам дұрыс, таппасам – мойыныма ешқандай міндеттеме алғым келмейді…

– Келістік. Сіз іздестіресіз, сіз табасыз.

– Жарайды. Бірақ та мен ақшадан аулақпын.

– Жарайды. Ал енді сіз туралы да көп хаттар бар. Сізді неге Герой Советского Союза емес деп жазады менің атыма…

– Это компетенция правительства.

– Мен үкімет бастығымын…

– Вы всего лишь председатель президиума Верховного Совета Республики…

– Я заместитель Ворошилова…

– Оны білемін.

– Сіз менің атыма арыз, өмірбаяныңызды толық етіп жазыңыз. Барлық көрсеткен ерліктеріңізді жазыңыз. Мен ол мәселені Ворошиловтың алдында көтеремін…

– Жоқ. Мен еш нәрсе жазбаймын. Мен туралы жазылғандар аз емес.

– Онда соларды қарастыралық. Оларды қайдан табуға болады?

– Мен ол жағын білмеймін.

■ Тағы біраз сөйлестік.

Момышұлы Б. Көз алдымда бәріңсің. Естеліктер мен күнделіктер. – Тараз, 2007. – 129-131 б.б.

©Құлтөлеу МҰҚАШ.

Суретте: Жұмабек Тәшенов пен Бауыржан Момышұлы. Шамамен 1960 жыл қарсаңы.