Қазақстандағы су тасқыны жағдайы: дайындық пен қазіргі ахуал
27 наурызда Төтенше жағдайлар министрлігінің Стратегиялық жоспарлау және жедел басқару орталығында елдегі су тасқынына қатысты ахуал жан-жақты қарастырылды, жиын барысында ТЖМ Төтенше жағдайлардың алдын алу комитеті төрағасының орынбасары Әсет Жылқайдаров жедел ақпарат беріп, талқылауға Су ресурстары және ирригация министрлігі мен «Қазгидромет» РМК өкілдері де қатысты. Қазақстанда су тасқыны кезеңіне дайындық алдын ала басталып, бүгінгі күні жоспарланған іс-шаралардың 92 пайызы орындалған, ал 1 наурыздан бастап ТЖМ-нің жедел су тасқынына қарсы штабы тәулік бойы жұмыс істеп, жағдайды үздіксіз бақылауда ұстап, барлық қызметтердің іс-қимылын нақты уақыт режимінде үйлестіріп келеді.
Өңірлерде жүргізілген кешенді жұмыстар аясында бөгендер нығайтылып, өзен арналары тазартылып және тереңдетіліп, дренаж жүйелері мен каналдар жөнделіп, су өткізу құрылыстары жаңартылды, бұл шаралар өз нәтижесін беріп, 234 елді мекен су тасқынынан қорғалып, 736 елді мекен үшін қауіп деңгейі төмендеді, дегенмен су тасқыны қаупі бар 1 242 елді мекеннің 272-сінде қауіп әлі де сақталып отыр. Қазіргі уақытта оңтүстік өңірлерде су тасқынының белсенді кезеңі аяқталғанымен, Батыс Қазақстан және Ақтөбе облыстарында су тасқынының шарықтау кезеңі байқалуда, ал Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қарағанды, Шығыс Қазақстан, Қостанай және Абай облыстарындағы жағдай тұрақты бақылауда.
Наурыз айының басынан бері Абай облысында ауа температурасының күрт жылынуы мен жауын-шашынның әсерінен жеке тұрғын үйлерді су басудың алты дерегі тіркелген, алайда қазіргі таңда олардың салдары толық жойылған. Сонымен қатар автожолдарда 22 су тасу және бір жолды су шаю фактісі анықталып, қазіргі кезде олардың бесеуі бақылауда тұр, жалпы жағдай жерден де, әуеден де бақылауға алынып, 13 өңірде 29 әуеден барлау жұмыстары жүргізіліп, 196 елді мекен қамтылды және бұл мониторинг жұмыстары әлі де жалғасуда.
Су тасқынының алдын алу мақсатында ауқымды жұмыстар жүзеге асырылып, 7 миллион текше метрден астам қар шығарылып, 126 мың тонна жанар-жағармай қоры дайындалып, 374 мың тонна инертті материал әзірленіп, 4,5 миллион қап қоры жасақталды, сондай-ақ 275 мың шаршы метрден астам аумақта 192 учаскеде мұз жару жұмыстары жүргізілді. Жедел әрекет ету үшін 39 мыңнан астам адам, 12 мыңнан астам техника, 4 мыңнан астам су сору құралдары мен 700 жүзу құралы дайындалып, барлық қызметтер жоғары дайындық режимінде жұмыс істеуде, қажет болған жағдайда күштер жедел түрде күшейтіліп, шешімдер дереу қабылданады. Жалпы алғанда, елімізде су тасқынына қарсы кешенді дайындық жүргізіліп, жағдай тұрақты бақылауда тұр, алайда бірқатар өңірлерде қауіп сақталғандықтан, алдын алу және жедел әрекет ету шаралары үздіксіз жалғасуда.
Елқуат Елтөре